به گزارش مرکز روابط عمومی و اطلاع رسانی وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات، حسن سالاریه، رییس سازمان فضایی ایران در نشست خبری امروز خود با اشاره به آخرین وضعیت توسعه ماهوارههای مخابراتی کشور، گفت: پروژه ماهواره «ناهید ۳» به عنوان یکی دیگر از ماهوارههای مخابراتی کشور که امکان ارائه خدمات در مدار زمینآهنگ را فراهم میکند، هماکنون در مرحله طراحی قرار دارد.
وی افزود: طراحی برخی از زیرسامانههای اصلی این ماهواره، از جمله سامانههای پیشرانش (تراسترها) نیز آغاز شده است. مأموریت اصلی این دسته از ماهوارهها، انتقال داده است و بسته به میزان حجم دادهای که باید منتقل شود و همچنین پهنای باند مورد نیاز در فرکانسهای مختلف، این ماهوارهها به صورت منفرد یا در قالب منظومههای ماهوارهای مورد استفاده قرار میگیرند.
وی ادامه داد: ماهوارههایی که در مدار پایین زمین قرار میگیرند، معمولاً برای ارائه خدمات به صورت منظومهای فعالیت میکنند، اما در مدارهای مرتفعتر به دلیل وسعت پوشش، تعداد ماهوارههای مورد نیاز کاهش مییابد.
رئیس سازمان فضایی ایران خاطرنشان کرد: مدار زمینآهنگ که در ارتفاع حدود ۳۶ هزار کیلومتری قرار دارد، این امکان را فراهم میکند که یک ماهواره به تنهایی خدمات مخابراتی ارائه دهد و «ناهید ۳» نیز از همین خانواده ماهوارهها است.
وی با بیان اینکه طراحی و توسعه پروژههای «ناهید ۲» ارتقایافته و «ناهید ۳» در سال ۱۴۰۵ نیز ادامه خواهد داشت، گفت: پایان این پروژهها به سال ۱۴۰۵ ختم نمیشود، اما بخشهای مهمی از جمله طراحی، ساخت نمونههای اولیه، زیرسامانهها و نمونههای مهندسی طی این سال به تدریج تکمیل خواهد شد.
سالاریه ابراز امیدواری کرد که بخش های زیادی از این برنامهها در سال جاری به نتیجه برسد و جزئیات پیشرفت آنها در نشستها و رویدادهای آینده اطلاعرسانی شود.
پرتاب منظومه «شهید سلیمانی» در برنامه سال ۱۴۰۵
رئیس سازمان فضایی ایران در ادامه با اشاره به پروژه منظومه ماهوارهای «شهید سلیمانی»، گفت: یکی دیگر از مهمترین پروژههای ارتباطی کشور، منظومه باریکباند «شهید سلیمانی» است که در چند فاز اجرا میشود. فاز نخست این منظومه شامل ۲۴ ماهواره است که از این تعداد، ۱۸ ماهواره عملیاتی و ۶ ماهواره رزرو در مدار قرار خواهند گرفت.
سالاریه یادآور شد: نخستین نمونه این ماهواره در روز ۱۴ بهمن سال گذشته و همزمان با روز فناوری فضایی، با حضور وزیر محترم ارتباطات و فناوری اطلاعات و وزیر محترم دفاع رونمایی شد که از مهمترین رویدادهای فضایی سال ۱۴۰۴ به شمار میرود. بخش عمده طراحی و ساخت زیرسامانههای این منظومه به پایان رسیده و اکنون مراحل ساخت سایر ماهوارهها در حال انجام است.
رئیس سازمان فضایی ایران اظهار کرد: رونمایی از نمونههای بعدی این منظومه و همچنین پرتاب ماهوارهها، به محض آماده شدن پرتابگر ، از برنامههای مهم صنعت فضایی کشور در سال ۱۴۰۵ خواهد بود.
وی با بیان اینکه زمان دقیق پرتاب پس از نهایی شدن اعلام خواهد شد، گفت: برنامهریزی شده است ماهوارههای این منظومه به صورت گروهی در مدار قرار گیرند.
تزریق همزمان چند ماهواره به مدار؛ هدف مهم صنعت فضایی در بخش ماهواره بر
سالاریه با اشاره به یکی از برنامههای راهبردی صنعت فضایی کشور، گفت: یکی از اهداف مهم امسال، دستیابی به تزریق همزمان چند ماهواره در مدار با استفاده از یک پرتابگر است. ایران در سالهای ۱۴۰۱، ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ تجربههای موفقی در زمینه تزریق چندگانه ماهوارهها داشته است، اما در پروژه منظومه «شهید سلیمانی»، تزریق همزمان سه ماهواره توسط یک پرتابگر اهمیت ویژهای دارد.
رئیس سازمان فضایی ایران خاطرنشان کرد: این برنامه در تقویم فضایی سال ۱۴۰۵ قرار دارد، هرچند با توجه به پیچیدگی فناوریهای فضایی، ممکن است زمان اجرای آن با تغییراتی همراه شود. به محض قطعی شدن زمان پرتاب و آماده شدن کامل سه ماهواره اول، جزئیات آن از طریق نشستهای خبری، سایت وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات و سازمان فضایی ایران اطلاعرسانی خواهد شد.
سالاریه با تشریح مأموریت منظومه «شهید سلیمانی» گفت: برخلاف ماهواره «ناهید ۳» که دارای پهنای باند بالا است، منظومه «شهید سلیمانی» یک منظومه باریکباند محسوب میشود که برای انتقال دادههای کمحجم اما ضروری طراحی شده است.
وی افزود: این منظومه با استفاده از گروهی از ماهوارههای کوچک و سبک، امکان انتقال داده از هر نقطه به نقطه دیگر را به ویژه در شرایط بحران فراهم میکند.
رئیس سازمان فضایی ایران تصریح کرد: این منظومه در پایش آتشسوزی جنگلها، پایش خطوط انتقال نفت، گاز و آب، شناسایی نشتی خطوط انتقال، ارتباطات در مناطق فاقد زیرساخت مخابراتی و مدیریت بحران کاربردهای گستردهای خواهد داشت.
وی تأکید کرد: داده، مهمترین ابزار تصمیم گیری مدیران است و منظومههای ارتباطی باریکباند با فراهم کردن امکان انتقال سریع دادههای ضروری، نقش مؤثری در مدیریت دقیق، بههنگام و هوشمند شرایط مختلف ایفا خواهند کرد.
توسعه ماهواره های سنجشی با تمرکز بر افزایش توان تصویربراری کشور
رئیس سازمان فضایی ایران، در ادامه نشست خبری امروز با تشریح برنامههای سازمان فضایی در حوزه ماهوارههای سنجشی، گفت: توسعه ماهوارههای سنجشی نیز از دیگر برنامههای مهم صنعت فضایی کشور است و این روند در سال ۱۴۰۵ با جدیت ادامه خواهد یافت.
وی با اشاره به مهمترین دستاوردهای سال گذشته در این حوزه، افزود: یکی از رویدادهای مهم صنعت فضایی در سال گذشته، پرتاب همزمان سه ماهواره «ظفر ۲»، «پایا» و «کوثر ۲» در دیماه بود که از جنبههای مختلف اهمیت ویژهای داشت. ویژگی مهم این مأموریت، مشارکت سه بخش مختلف کشور در توسعه این ماهوارهها بود؛ به گونهای که یکی از ماهوارهها توسط یک مجموعه دانشگاهی، دیگری توسط یک شرکت خصوصی و سومی توسط یک مجموعه دولتی طراحی و ساخته شد که نشاندهنده توسعه ظرفیتهای فضایی کشور در بخشهای مختلف است.
رونمایی از نخستین تصاویر ماهواره «پایا»
وی ادامه داد: یکی دیگر از اتفاقات مهم پس از این پرتاب، رونمایی از نخستین تصاویر ارسالی ماهواره «پایا» بود که همزمان با روز فناوری فضایی و در ۱۴ بهمن سال گذشته انجام شد و جزئیات آن نیز در همان زمان در اختیار رسانهها قرار گرفت.
رئیس سازمان فضایی ایران با تأکید بر استمرار توسعه ماهوارههای سنجشی اظهار کرد: روند طراحی، ساخت و توسعه این ماهوارهها در سال ۱۴۰۵ نیز ادامه خواهد داشت و پروژههای متعددی در این حوزه در دست اجرا است.
ماهواره «پارس ۲» در آستانه پرتاب
سالاریه با اشاره به آخرین وضعیت ماهواره «پارس ۲» گفت: یکی از مهمترین پروژههای در حال اجرای کشور، ماهواره سنجشی «پارس ۲» است که دقت تصویربرداری آن بهتر از سه متر خواهد بود. این ماهواره در سال ۱۴۰۳ رونمایی شد و پس از آن، مراحل تکمیلی آزمونهای فنی آن انجام گرفت. اکنون نیز در مراحل نهایی آزمونهای مشترک با پرتابگر قرار دارد و برای پرتاب آماده میشود.
رئیس سازمان فضایی ایران خاطرنشان کرد: «پارس ۲» یکی از مهمترین ماهوارههای سنجشی کشور به شمار میرود و پس از قرارگیری در مدار، توان تصویربرداری فضایی ایران را در کنار سایر ماهوارههای سنجشی کشور به شکل قابل توجهی ارتقاء خواهد داد.
ماهوارههای سنجشی؛ ابزار راهبردی مدیریت منابع و پایش سرزمین
رئیس سازمان فضایی ایران با اشاره به نقش ماهوارههای سنجشی در مدیریت کشور، گفت: تصاویر ماهوارهای کاربردهای بسیار گستردهای دارند و در حوزههایی همچون مدیریت منابع آب، بهروزرسانی نقشهها، پایش سرزمینی، حفاظت از محیطزیست، مدیریت منابع طبیعی و کشاورزی مورد استفاده قرار میگیرند.
وی با تاکید بر اینکه ماهوارههای سنجشی امروز به مهمترین ابزار پایش زمین تبدیل شدهاند، تاکید کرد: از این رو هرچه تعداد این ماهوارهها در مدار افزایش یابد، فاصله زمانی دریافت تصاویر از یک منطقه کاهش پیدا میکند و امکان دسترسی به اطلاعات بهروزتر و دقیقتر از سطح زمین فراهم خواهد شد.
سالاریه خاطرنشان کرد: این اطلاعات، یکی از ابزارهای اساسی مدیریت کلان در کشورهای مختلف محسوب میشود و به همین دلیل توسعه تعداد، دقت و تنوع ماهوارههای سنجشی در دستور کار سازمان فضایی قرار دارد.
رونمایی از نخستین ماهواره راداری ساخت ایران بهزودی
رئیس سازمان فضایی ایران از نزدیک شدن زمان رونمایی از نخستین ماهواره راداری بومی کشور خبر داد و گفت: پروژه «راد ۱» به عنوان نخستین ماهواره راداری ساخت ایران به مراحل پایانی رسیده و بهزودی از آن رونمایی خواهد شد.
وی افزود: برنامهریزی اولیه این بود که این رونمایی در اواخر سال ۱۴۰۴ یا اوایل سال ۱۴۰۵ انجام شود، اما به دلیل برخی ملاحظات و آزمونهای فنی، این برنامه با اندکی تأخیر مواجه شد که در پروژههای پیچیده فضایی امری طبیعی است.
سالاریه تأکید کرد: رونمایی از نخستین ماهواره راداری بومی، یکی از مهمترین رویدادهای صنعت فضایی کشور خواهد بود.
«پارس ۳» با دقت تصویربرداری یک متر در دست ساخت است
وی در ادامه به دیگر پروژههای سنجشی کشور اشاره کرد و گفت: پروژه ماهواره «پارس ۳» نیز از سال گذشته وارد مرحله طراحی شده است.
رئیس سازمان فضایی ایران افزود: «پارس ۳» یک ماهواره تصویربرداری با قدرت تفکیک مکانی یک متر است که مسئولیت طراحی و ساخت آن بر عهده پژوهشگاه فضایی ایران قرار دارد.
وی خاطرنشان کرد: هرچند ساخت این ماهواره در سال ۱۴۰۵ به پایان نخواهد رسید، اما طی سال جاری مراحل مهمی از جمله طراحی، ساخت نمونههای اولیه، زیرسامانهها و نمونههای مهندسی آن انجام خواهد شد.
سالاریه اظهار کرد: جزئیات پیشرفت این پروژهها نیز در رویدادها و مراسمهای آینده اطلاعرسانی و از دستاوردهای آنها رونمایی خواهد شد.
ساخت ماهواره «راد ۲» با دقت بالاتر
رئیس سازمان فضایی ایران همچنین از آغاز توسعه دومین ماهواره راداری کشور خبر داد و گفت: پروژه «راد ۲» نیز در پژوهشگاه فضایی ایران و در مجموعه وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در حال اجرا است.
وی افزود: این ماهواره نسبت به «راد ۱» از دقت تصویربرداری بالاتری برخوردار خواهد بود و توسعه آن در راستای ارتقای توان سنجش از دور کشور دنبال میشود.
تداوم همکاری با بخش خصوصی در توسعه ماهوارههای سنجشی
سالاریه با اشاره به مشارکت بخش خصوصی در صنعت فضایی کشور، اظهار کرد: همکاری مناسبی با شرکتهای خصوصی شکل گرفته است که نخستین نتیجه آن پرتاب اولین نمونه ماهواره «کوثر» در سال ۱۴۰۳ بود.
وی ادامه داد: نمونه دوم این ماهواره و همچنین نسلهای بعدی ماهوارههای سنجشی با دقتهای بالاتر نیز در دست طراحی و ساخت قرار دارند و توسعه این همکاریها یکی از برنامههای مهم سازمان فضایی ایران برای ارتقای توان بومی کشور در حوزه سنجش از دور به شمار میرود.
تمرکز بر توسعه خدمات مبتنی بر داده و تصاویر فضایی
رئیس سازمان فضایی ایران با تشریح برنامههای فضایی کشور، گفت: در کنار توسعه زیرساختهای فضایی و ساخت ماهوارهها، یکی از مهمترین محورهای برنامههای سازمان فضایی، توسعه خدمات مبتنی بر دادهها و تصاویر ماهوارهای است. زمانی که ماهواره در مدار قرار میگیرد، در نهایت دادهها و تصاویر آن باید در اختیار شرکتهای فعال در پایین دست صنعت فضایی قرار گیرد تا با تحلیل این اطلاعات، خدمات مورد نیاز کسب و کارها و بخشهای مختلف اقتصادی را ارائه کنند.
هوش مصنوعی، ارزش تصاویر ماهوارهای را چند برابر میکند
سالاریه با اشاره به نقش فناوریهای نوین در توسعه اقتصاد فضایی، اظهار کرد: یکی از محورهای مهم برنامههای وزیر ارتباطات، توسعه اقتصاد دیجیتال است و در این مسیر، پیوند اقتصاد دیجیتال با اقتصاد داده و تصاویر فضایی اهمیت ویژهای دارد. زمانی که تصاویر ماهوارهای با استفاده از هوش مصنوعی و ابزارهای پیشرفته پردازش و تحلیل میشوند، ارزش اقتصادی آنها چندین برابر افزایش مییابد. یک تصویر خام ماهوارهای پس از انجام پردازشهای تخصصی و استخراج اطلاعات کاربردی، میتواند تا ۱۰ یا حتی ۲۰ برابر ارزش بیشتری پیدا کند.
رئیس سازمان فضایی ایران با بیان اینکه تصاویر ماهوارهای کاربردهای گستردهای در مدیریت کشور دارند، خاطرنشان کرد: تعیین سطح زیر کشت محصولات کشاورزی، شناسایی مرز اراضی، تهیه نقشههای دقیق، برآورد ذخایر برفی، مدیریت منابع آب، پایش آفات کشاورزی و بسیاری از کاربردهای دیگر از جمله خدماتی است که از طریق پردازش تصاویر ماهوارهای قابل ارائه است.
وی افزود: علاوه بر ارزش اقتصادی مستقیم، استفاده از این دادهها موجب افزایش بهرهوری در مدیریت کشور نیز میشود. برای مثال اگر پیش از فصل برداشت بتوان میزان تولید یک محصول را با دقت برآورد کرد، امکان برنامهریزی مناسب برای صادرات یا واردات آن فراهم خواهد شد.
سالاریه ادامه داد: همچنین اطلاع دقیق از وضعیت رطوبت خاک، خشکسالی، منابع آب و آفات کشاورزی میتواند الگوی کشت را اصلاح کرده و ضمن افزایش بهرهوری، از خروج ارز، واردات غیرضروری و یا از دست رفتن فرصتهای صادراتی جلوگیری کند.
وی با اشاره به توسعه ماهوارههای مخابراتی کشور گفت: ماهوارههای مخابراتی که در پژوهشگاه فضایی ایران و مجموعه وزارت ارتباطات در حال طراحی و ساخت هستند، پس از استقرار در مدار، بخش مهمی از زیرساخت ارتباطی کشور را هم به صورت مستقیم و هم به عنوان سامانه پشتیبان تأمین خواهند کرد.
رئیس سازمان فضایی ایران از ادامه اجرای پروژههای اکتشافی خبر داد و اظهار کرد: پروژههای توسعه اکتشافات فضایی، کپسول زیستی، طرحهای مشترک با وزارت علوم و همچنین همکاری با کشورهای مختلف از جمله چین در پروژه ماه و مأموریت «چانگای» همچنان با قدرت در حال پیگیری است.
توسعه همکاریهای بینالمللی فضایی یکی از اولویتهای سازمان فضایی ایران است
سالاریه با اشاره به اهمیت اکتشافات فضایی در آینده اقتصاد جهان گفت: برنامههای مربوط به ماه و بهرهبرداری از منابع سایر اجرام آسمانی شاید امروز آثار اقتصادی ملموسی نداشته باشد، اما همه قدرتهای بزرگ فضایی دنیا برای دستیابی به این منابع برنامهریزی کردهاند. جمهوری اسلامی ایران نیز در قالب همکاریهای بینالمللی، این حوزه را با جدیت دنبال میکند؛ چرا که در سالهای آینده، اکتشافات فضایی و بهرهبرداری از منابع فرازمینی میتواند نقش مهمی در توسعه اقتصادی کشورها ایفا کند.
سالاریه تأکید کرد: این موارد تنها بخشی از برنامهها و پروژههای صنعت فضایی کشور است و جزئیات بیشتری از آنها در نشستها و رویدادهای آینده اطلاعرسانی خواهد شد.
بازنگری برنامه ۱۰ ساله فضایی با توجه به تحولات فناوری
رئیس سازمان فضایی ایران به پیشرفت برنامه ۱۰ ساله فضایی کشور اشاره و اظهار کرد: برنامه ۱۰ ساله فضایی با افق ۱۴۰۱ تا ۱۴۱۰ تدوین و ابلاغ شده است، اما از آنجا که برنامههای فناورانه ماهیتی پویا دارند و با سرعت بالای تحولات فناوری همراه هستند، لازم است به صورت مستمر مورد بازنگری و اصلاح قرار گیرند و با گذشت حدود سه سال از اجرای این برنامه، فرآیند بازنگری آن از سال ۱۴۰۴ آغاز شد؛ چرا که در برخی حوزهها به تثبیت فناوریها رسیدهایم و در برخی بخشها نیز نیاز به اصلاح مسیر وجود دارد. اکنون آمادگی لازم برای بازنگری این برنامه بر اساس نیازهای جدید و تحولات فناوری فراهم شده است.